BILATERALNI PROJEKTI

Effect of changing climate on the distribution and importance of economically important and newlydescribed viruses of Prunus species

Klimatske promene predstavlјaju kontinuirani izazov za proizvodnju voća. One imaju značajan uticaj na samu bilјku, ali i na brojne patogene koji izazivaju bilјne bolesti i štetočine. Novi vektori mogu doprineti širenju patogena koji bi mogli da ugroze druge vrste, a postojeći se mogu prilagoditi novim uslovima i izazvati teže simptome i veću ekonomsku štetu. Među gajenim voćkama, oplemenjivanje i gajenje koštičavih vrsta voćaka (Prunus), kao što su šlјiva, kajsija, breskva, trešnja i višnja, ima dugu tradiciju u Srbiji i u Mađarskoj. Instituti za istraživanje u oblasti voćarstva u obe zemlјe održavaju kolekcije sorti voćaka, u svrhu održavanju biološke raznolikosti i za oplemenjivački rad. Održavanje kolekcija sorti u različitim područjima, pod malo drugačijim klimatskim uslovima, pruža mogućnost za proučavanje i upoređivanje odgovora sorti (rast, bezbednost prinosa, adaptacija na abiotske i biotske stresove) na različite uslove. Sorte voćaka se razmnožavaju vegetativnim putem (kalemlјenje) kako bi se održale njihove specifične karakteristike. U proizvodnji sadnog materijala koriste se bezvirusne podloge i sorte kao osnovna preventivna mera protiv viroza, jer ih kasnije nije moguće zaštititi od virusne infekcije. Prunus vrste mogu biti zaražene brojnim virusima. U praksi, virusi se detektuju serološkim metodama zasnovanim na ELISA testu i molekularnoj PCR metodi. Zbog adaptacije na okruženje, genom virusa se stalno menja, a mutacije mogu biti razlog zašto antitela i prajmeri koji se koriste za ove metode detekcije gube svoju specifičnost. Da bi dijagnostika bila pouzdana i da bi se koristila odgovarajuća antitela i prajmeri, neophodno je imati informacije o varijabilnosti genoma virusa koji su prisutni u voćnjacima. Metode zasnovane na high-throughput sequencing (HTS) su odličan način za određivanje sekvence virusnih varijanti prisutnih u voćnjacima. Korišćenjem ovih metoda, pored već poznatih virusa (kao što su PPV, PNRSV, PDV, LChV1), nedavna istraživanja su pokazala da vrste Prunus mogu biti zaražene i nekoliko drugih virusa (CVA, PrVF, PrVI), čijie konomski značaj još uvek nije poznat. U ovom istraživanju planiramo da sprovedemo virusološka istraživanja u zasadima koštičavih voćaka u Srbiji i Mađarskoj. Fenotipsko poređenje kolekcija Prunus vrsta i poznavanje njihovih viroma pružiće sveobuhvatne informacije o odgovorima vrsta i sorti na biotske i abiotske stresove, kao i o razlikama/sličnostima njihovih viroma. Poznavanje varijanti istih virusa pomoćiće u odabiru odgovarajućih dijagnostičkih metoda za njihovo otkrivanje, pružiti informacije o dinamici širenja virusa i ukazati na potencijalne nove izvore zaraze i problema koji mogu nastati usled klimatskih promena. Proučavanje viroma korova koji rastu u voćnjacima može otkriti nove puteve zaraze koji do sada nisu bili poznati.

Info